Slechts 29% van de Europese bedrijven vindt gezondheidsmanagement belangrijk, in tegenstelling tot 38% van de bedrijven wereldwijd. Dit is de uitkomst van het onlangs gehouden wereldwijde onderzoek naar arbeidsvoorwaarden. De prioriteit van Verzuimmanagement komt wel overeen tussen de Europese bedrijven en die in de rest van de wereld.
Deels kan deze afwijking worden verklaard door de grote diversiteit binnen de Europese landen ten aanzien van sociaalculturele opvattingen en sociale verzekeringen. In landen waar kwaliteit en beschikbaarheid van gezondheidszorg minder aandacht genieten zien we meer aandacht voor primaire zorg in plaats van investeringen in gezondheidsverbetering. Ook heeft de recessie haar invloed op investeringen op gebied van initiatieven voor gezondheidsmanagement, dit door het veronderstelde kortetermijnrendement.
Naarmate Europa zich uit de recessie lijkt te hervinden, blijkt er in landen met een relatief vergevorderde gezondheidszorg meer aandacht voor gezondheidsmanagement en verbetering van arbeidsvoorwaarden. Belangrijk uitgangspunt hierbij is het verband tussen goede gezondheid, investeringsrendement en bijdragen aan werknemersbetrokkenheid en talentmanagement.
Huidige vormen van gezondheids- en verzuimmanagement in Europa
De grote diversiteit binnen Europa kenmerkt zich in de huidige aanpak van gezondheids- en verzuimmanagement. Wat deze diversiteit aanstuurt is niet altijd duidelijk aan te geven; veel moeilijker althans dan het verklaren van handelwijzen in Midden-Europa die anders zijn dan die in Zuid- en/of Oost-Europa. Frankrijk en Turkije, hoewel zeer verschillende landen, doen niet veel aan gezondheids- en verzuimmanagement en tonen zich ongeveer evenmin betrokken bij gezondheidsmanagement.
Gezondheids- en welzijnsbevorderende programma's worden overwegend beschouwd als uitkeringsbron in plaats van strategisch management van gezondheidsrisico's. Zo is het niveau van de staatsgezondheidszorg in Tsjechië hoog en is het aanbod door werkgevers aan private gezondheidszorg laagdrempelig. Ondersteund met gezondheidsmanagement vanuit het bedrijf zelf. Niettemin hebben deze bedrijven bij hun regelingen te kampen met een lage participatiegraad in bijvoorbeeld de jaarlijkse gezondheidsmetingen.
In Nederland worden gezondheidsgerelateerde initiatieven meestal gekoppeld aan een individuele gezondheidsscreening en gezien als werknemersvoorwaarde in plaats van gezondheidsmanagement. Het is lastig de resultaten van dit soort programma's op de balans te presenteren. Momenteel werkt Mercer (Nederland) aan een totaaloplossing bestaande uit het inzichtelijk maken van kosten en besparingen in combinatie met (verzekerbare) oplossingen.
In Groot-Brittannië is de motivatie voor invoer van gezondheidsmanagement voor veel bedrijven de wens om een concurrerend arbeidsvoorwaardenpakket aan te kunnen bieden. De sturende factor hierbij is de concurrentie, niet de noodzaak van effectief gezondheidsmanagement. De laatste jaren is het aantal aanbieders en servicepakketten van on-line gezondheidsonderzoeken gegroeid. Een besluit tot aanbod vloeit echter grotendeels voort uit een mondiale aanpak door multinationals met als hoofdvestiging de VS, of vanuit concurrentieoverwegingen binnen de eigen sector.
Voor het onderkennen en beheersen van de risico’s gebruikt een aantal bedrijven online gezondheidsonderzoeken om strategischer te werk te gaan. Zo heeft een grote commerciële bank in de UK een vorm van on-line gezondheidsevaluatie ingevoerd waarbij de data wordt gebruikt bij het ontwerpen van gezondheidsbevorderende programma's. Daarnaast wordt inzicht verkregen in de mogelijke effecten op de bedrijfs- en personeelsbrede productiviteit. Grote ondernemingen gaan daarbij nog verder en bieden gerichte follow-up programma's op locatie, waarbij risico's van bijvoorbeeld obesitas, roken en stilzitten gericht worden benaderd. Voor veel van dit soort ondernemingen blijft het daarbij lastig om een zeker investeringsrendement aan te tonen. Bij bedrijven die al geruime tijd investeren in dit soort programma's en de bijbehorende voordelen van een gezond personeelsbestand is dit minder aan de orde.
In Spanje staan programma's voor gezondheidsmanagement nog in de kinderschoenen. We vinden ze hoofdzakelijk bij grote multinationals en dienen voornamelijk voor evaluatie. Sommige organisaties bieden ook gezondheidsprogramma's via gevalideerde online evaluatie van gezondheidsrisico's. De data wordt gebundeld en door het bedrijf aangewend ter beschrijving van de voornaamste punten van zorg en de effecten ervan op de bedrijfsdoelstellingen. Omdat dit soort programma's niet breed gevoerd worden, doet men er alles aan om tot een cultuur te komen waarbinnen gezondheidsmanagement op waarde wordt geschat.
De uitdaging: rendement aantonen
Het lastige punt is het aantonen van een verband tussen investeren in gezonde werknemers en het positieve effect hiervan. Verdere ontwikkelingen op het kunnen aantonen van het rendement van gezondheidsmanagement kunnen mogelijke obstakels bij het opzetten van gezondheidsmanagement uit de weg te ruimen.
Het werk dat Mercer hierbij samen met zijn opdrachtgevers heeft gedaan was tot dusver gericht op het effect van allerlei interventies op de omvang van het ziekteverzuim en de claimhistorie. Op microgebied is het daarbij mogelijk om specifieke oorzaken van verzuim te volgen - zoals uitval op psyche of bewegingsapparaat - en het effect van gerichte programma's vast te stellen. Met een verzuimmanagementtool kunnen de duur en kosten van verzuim vastgesteld worden over een periode van meerdere jaren en zo de besparing berekenen.
Gebrekkige data en diverse bronnen zijn voor Europese bedrijven een van de grootste hindernissen op weg naar gezondheidsmanagement. In Spanje hebben bedrijven overzicht over werkgerelateerde ongevallen en letsel, dit soort informatie wordt door de zg. Mutuas de Trabajo gebundeld. De Mutuas zijn belast met verlenen van medische hulp en verwerken van alle bijbehorende informatie. Het grootste probleem voor Spaanse bedrijven zit in de controle van verzuim bij ziekte, met name tijdens de eerste 15 dagen. Conform de wet bescherming persoonsgegevens betalen Spaanse bedrijven de eerste 15 dagen van het verzuim zelf, ongeacht de oorzaak ervan. Providers die de bedrijven bij dit verzuim willen helpen, doen meer en meer van zich spreken. Ze bieden call centers met professionele medici, waardoor de zieke dankzij snelle diagnose of behandeling eerder geneigd zal zijn de reden van het verzuim aan te geven. In Spanje ligt er nog duidelijk ruimte om besparingen door het aantal ziektedagen binnen deze periode van 15 dagen terug te brengen.
In het algemeen is de hoogte van de loondoorbetaling bij ziekte gerelateerd aan wettelijke verplichtingen of plaatselijke marktgebruiken, wat op zijn beurt weer bepalend is voor aard en omvang van initiatieven voor verzuimmanagement.
Uit uiteenlopend bewijsmateriaal kan worden opgemaakt dat een sober sociaal verzekeringssysteem zijn effect op het verzuim heeft. In Tsjechië werd in 2009 bijvoorbeeld een wet van kracht waarbij de werknemer gedurende de eerste drie dagen van zijn verzuim niets ontvangt. Als gevolg hiervan daalde het kortdurende verzuim tot 4.8%, hetzelfde niveau als in de jaren ’90.
Ziekte & verzuimdata
Het is merkwaardig dat gezondheids- en verzuimmanagement niet als een van de voornaamste prioriteiten wordt aangemerkt in tijden waarin bedrijven op zoek zijn naar kostenbesparing. In de studie van Mercer naar pan-Europees gezondheids- en uitkeringsbeleid kwam naar voren dat Europese werknemers in 2008 gemiddeld 7,4 dagen per jaar absent waren. Als een bedrijf vervolgens opdraait voor de loondoorbetaling bij ziekte, komt dit neer op 3,2% van de salariskosten.
Ook bleek uit het onderzoek dat veel organisaties er door gebrek aan goede gegevens niet in slagen hun verzuimcijfers effectief in de hand te houden. Slechts 40% van de bedrijven kon de oorzaak van personeelsverzuim aangeven, en nog minder (33%) had toegang tot data ten aanzien van kosten van werknemersverzuim. Niet minder dan 21% van de organisaties gaf aan dat ze niet beschikten over bruikbare data betreffende hoogte, oorzaak of kosten van verzuim.
Om ziekteverzuim effectief aan te pakken hebben organisaties goede data nodig. Met verkregen inzichten in de aard en reikwijdte van het probleem kan een bedrijf zijn inspanningen volledig richten op de kernoorzaak van verzuim (zoals bijvoorbeeld kort of veelvuldig verzuim, of langdurig verzuim op grond van stress) en de effectiviteit meten van de tegenmaatregelen.
In de UK worden verzuimrapportages en –documentatie steeds gebruikelijker. Sommige verzekeraars bieden deze producten nu als deel van hun serviceaanbod aan. Zij bieden hun cliënten aantrekkelijk geprijsde varianten van rapportage. In de verzekeraarwereld groeit het besef meer en meer dat vroegtijdige interventie bij verzuim positief kan uitwerken op de schadelast – ongeacht of het gaat om beroepsziekten, ziektekostenverzekeringen of arbeidsongeschiktheid.
Toekomst voor gezondheids- en verzuimmanagement?
Nu Europa voorzichtig uit de recessie lijkt te kruipen, moeten bedrijven hun verzekerbare arbeidsvoorwaarden eens goed bestuderen binnen het kader van een brede aanpak van HR- en gezondheidsmanagement. Hoewel elk land naar aard van de geboden gezondheidsdiensten, sociale verzekeringen en uitgaven voor gezondheid van medewerkers weer anders is, hebben werkgevers belang bij één uniforme aanpak van gezondheids- en verzuimmanagement die binnen iedere context toepasbaar is.
De eerste stap hierbij is het kwalificeren en kwantificeren van de huidige situatie op gebied van gezondheid en welzijn en het benoemen en onderkennen van gezondheidsgerelateerde risico’s. Hiervoor is samenspel van geschikte data en informatie nodig. Bijvoorbeeld op gebied van ziekteverzuim, zorgvraag, kosten van arbeidsongeschiktheid enz. Via analyse van deze informatie blijkt vervolgens waar meetbare oplossingen kunnen worden geïmplementeerd. Als er bijvoorbeeld sprake is van veel werkgerelateerde aandoeningen aan het bewegingsapparaat kan worden overwogen fysiotherapeutische training of ergonomische screening in te voeren. Anderzijds, bij relatief hoge kosten voor langdurig ziekteverzuim of arbeidsongeschiktheid kan effectief management op dit gebied, waaronder vroegtijdige interventie, een positieve uitwerking hebben.
Als gemeten succes ook zijn weerklank vindt bij het senior management, zal dit soort programma’s uiteindelijk ingebed kunnen worden in de uiteenlopende HR-management strategieën en daarmee voldoende motivatie vormen voor het faciliteren van doorlopende investeringen.
Heeft u vragen of wilt u meer informatie, neem dan gerust contact op met uw Mercer-consultant of met Rick Wijsman.
| < Prev | Next > |
|---|
